Samskipti

Heim ] Ašgengi ] [ Samskipti ] Birting ] Alžjóšlegt ] Įhrif ]

Upp

 

© höfundur Žurķšur Jóhannsdóttir 

Aš nżta möguleika Netsins til samskipta

Žegar gengiš er śt frį žekkingarfręšilegum forsendum hugsmķšahyggjunnar flyst įherslan frį yfirfęrslu žekkingar yfir į nįm nemandans eins og um hefur veriš fjallaš. Virkni og žįtttaka gegna žį mikilvęgu hlutverki ķ višleitni nemenda til aš byggja upp eša öšlast žekkingu. Hlutverk kennara sem vill nżta Netiš til aš efla nemendur sķna ķ nįmi er aš stušla aš virkni žeirra og góš leiš til žess er vel skipulögš samręša. Hér er vķsaš til kenninga Bakhtins um gildi samręšna sem um er fjallaš ķ kafla 4.5  (Dysthe 1993:63).

Meš Netinu hafa margir įgallar bókarinnar veriš yfirunnir. Sį sem birtir fróšleik sinn į Netinu getur gefiš lesendum kost į aš svara og sķšan er aušvelt aš breyta texta ķ ljósi nżrra nišurstašna um hvaš réttast er žar og žį. Mišillinn hefur aš žessu leyti eiginleika sem koma til móts viš žį žekkingarfręši sem hugsmķšahyggjan byggir į: aš stašreyndir séu afstęšar og hįšar tķma og rśmi, staš og stund, menningu og sögulegu samhengi. Lišur ķ žvķ aš vera lęs og skrifandi į Netinu er aš kunna aš nżta sér žessa möguleika. Kennarar žurfa žvķ aš velta fyrir sér hvernig žessi žįttur geti fléttast inn ķ nįmsferliš.

Öll samskipti eru lykilatriši ef byggja į upp vel heppnaš nįm segja talsmenn tölvustudds samvinnunįms. Mikilvęgt er aš kennarinn skżri žį hugsun sem aš baki žvķ liggur, hvernig hann skipuleggur samvinnuna, ž.e. žį sżn sem leggur įherslu į félagslegt ešli nįms og gildi samręšna og samskipta, aš gefandi samskipti viš hópinn séu mikilvęg fyrir nįm einstaklingsins. Rannsókn Jóns Jónassonar viš upphaf fjarnįms ķ KHĶ styšur žetta  en žar kemur fram mjög sterk žörf nemenda fyrir samskipti bęši viš kennara og sķn į milli og hvort tveggja samskipti varšandi nįmiš og félagsleg samskipti finnst nemendum vera mikilvęg (Jón Jónasson 1997:90).

Forsendur žess aš samskipti séu gefandi eru virk žįtttaka og persónuleg įbyrgš. Hlutverk nįmshópsins er aš gefa nemandanum tękifęri til aš vera ķ samskiptum viš fólk sem stefnir aš svipušum eša sömu markmišum og deilir višhorfum aš miklu leyti (Salomon o.fl. 1998:7). Hópurinn žarf aš vera mešvitašur og įbyrgur ķ hlutverki sķnu sem sį félagslegi stušningur sem styrkir nįm einstaklingsins en virkt samspil einstaklinga og hóps getur gert svona nįmskerfi mjög įhrifarķk.

Róttękari er e.t.v. sś hugmynd sem gengur śt frį žvķ aš žaš sé sameiginleg uppbygging žekkingar sem sé žaš višfangsefni sem nįmiš snżst um. Žį er virk žįtttaka ķ sameiginlegri uppbyggingu žekkingar mikilvęgust og lögš įhersla į aš hópurinn sem myndar nįmssamfélagiš er aš lęra. Kenningin um dreifša vitsmuni styšur žessa nįlgun. Kostir upplżsingatękninnar eru nżttir meš žvķ aš flétta saman samskiptamöguleikum og birtingarmöguleikum į Netinu. Žaš mį til dęmis gera meš gagnvirkum vefsķšum žar sem nemendur geta sent efni sitt ķ gegnum vefsķšu inn ķ gagnagrunn og tekiš žannig žįtt ķ aš byggja upp sameiginlega žekkingu ķ nįmshópi.

Dęmi um žetta mį sjį į vefsķšu nįmsbrautar ķ tölvu- og upplżsingatękni ķ framhaldsdeild KHĶ į vormisseri og haustmisseri  2000. Žar hefur Sólveig Jakobsdóttir dósent sett upp vefsķšur til aš byggja upp žekkingu um annars vegar hugtök į sviši upplżsingatękni og hins vegar athyglisveršar rannsóknir og greinaskrif į žessu nżja sviši. Nįmshópurinn tekur žįtt ķ sameiginlegri uppbyggingu žekkingar meš žvķ aš senda sitt framlag inn į vefsķšuna og mjög fljótlega veršur žį til myndarlegur žekkingarbrunnur sem nemendur geta sķšan sótt ķ til aš byggja įfram upp eigin žekkingu. Žannig veršur samspil milli nįms einstaklingsins og nįms hópsins žar sem įvinningur er gagnkvęmur (Sólveig Jakobsdóttir 2000c).

Žarna er greinilegt aš verkfęriš, sem er gagnvirk vefsķša tengd viš gagnagrunn, žjónar įkaflega vel hugmyndum žeirra sem vilja haga nįmi og kennslu ķ samręmi viš kenningar um dreifša vitsmuni sem um er fjallaš ķ kafla 4.2.

 

Žaš veršur ķ verkahring kennara sem vill nota Netiš til aš efla samskipti og samvinnu aš skapa ašstęšur sem eru lķklegar til aš stušla aš samvinnu. Hér mį vķsa til žess sem Dillenbourg (1999) segir aš samvinnunįm sé lķklegra til aš leiša til virkni en einstaklingsnįm (sjį kafla 4.4). Žetta er sérstaklega mikilvęgt žegar fjarnįm er skipulagt en žį eru samskiptamöguleikar Netsins oft eina leišin til aš nemendur geti haft samskipti bęši sķn  į milli og viš kennarann.

Kennari žarf, žrįtt fyrir trś į gildi samvinnunįms, aš vera žess mešvitašur aš hópar vinna ekki alltaf vel saman. Oft vinna nemendur illa og lęra minna ķ hóp en hefšu žeir fengist einir viš nįmiš. Mörg einkennanna eru žekkt, t.d.  žegar einn śr hópnum lętur sig hverfa en hinir vinna verkiš, žegar duglegir nemendur uppgötva aš hinir eru aš lįta žį vinna fyrir sig, žegar klįrir eša mjög duglegir nemendur taka įbyrgšina og hafa meš žvķ įhrif į virkni hópsins og žegar hópurinn tekur sig saman um aš drķfa ķ aš ljśka verkefninu af eins fljótt og aušveldlega og kostur er og žaš veršur meginmarkmišiš en ekki hvaš žeir eiga aš lęra af žvķ (Salomon 1995:3).  
Sjį
 http://www.cica.indiana.edu/csc195/outlook/62_Salomon.html    [4.10.1999].

Nemendur og kennarar žurfa aš vera vakandi fyrir žvķ aš svona getur komiš upp og skynsamlegt er aš ręša žaš ķ upphafi til hvaša rįša nemendur og kennari muni grķpa til aš bregšast viš ef žetta gerist. Almennt gildir aš samvinnan žarf aš byggja į raunverulegri žörf nemenda hvers fyrir annan, žörf fyrir aš skiptast į upplżsingum, skilningi eša tślkunum, hugmyndum eša nišurstöšum žannig aš  žeim finnist įvinningur  aš samvinnu og samręšu.

Žrįtt fyrir mikilvęgi žess aš byggja į samvinnu nemenda og styrkja žį ķ aš nżta sér samhjįlp benda rannsóknir til aš  kennari geti gert żmislegt fyrir nemendahópinn meš betri įrangri en samnemendur. Kennsluhęttir og vinnubrögš kennara sem nįš hafa góšum įrangri meš nemendum sķnum eru ķ samręmi viš žaš sem einkennir žį félagslegu žętti ķ umhverfinu sem stušla aš og aušvelda nįm almennt. Mikilvęgir žęttir eru: gefandi samskipti, skjót svörun, leišsögn sem tekur ķ miklum męli miš af bęši einstaklingsžörfum og ašstęšum, hvatning og umręša um verkefni nemenda fremur en aš fį žeim ķ hendur tilbśnar upplżsingar eša rétt svör (Lepper o.fl. 1990, vitnaš eftir Salomon o.fl. 1998: 7).

 

Žegar beita į samręšuašferšinni ķ nįmi getur żmislegt valdiš žvķ aš ekki gengur alltaf eins og best veršur į kosiš. Žaš er stundum vegna žess aš nemendur eru óöryggir vegna nżrrar tękni sem žeir žekkja ekki en žaš getur lķka allt eins stafaš af žvķ aš nemendur eru ekki vanir aš nota samręšuašferš viš nįm. Ķ reynslusögum kennara ķ KHĶ mį vķša sjį aš umręšan hefur ekki gengiš eins vel og kennarar höfšu vęnst:

 

.. įvinningurinn sem ég hafši vęnst, žaš er aš Learnig Space mundi nżtast vel til žess aš halda lķfi ķ og jafnvel glęša įhuga į umręšum gekk ekki eftir. Žrįtt fyrir įgętt efni sem žįtttakendur unnu og settu fram meš spurningum fyrir hina til umfjöllunar nįšist aldrei ešlilegt flęši ķ žį umręšu (Žurķšur Jóhannsdóttir 2000).

 

Kennari gerši sér ekki fyrirfram grein fyrir žvķ hvaš nemendur žurftu mikiš ašhald og eftirrekstur til žess aš žeir notušu sér kerfiš (Heimir Pįlsson 2000).

Mér fannst nokkrir nemendur ekki vera nógu virkir ķ umręšunni og ég mundi vilja halda betur utan um žann žįtt nęst og hafa skżrari reglur ķ tengslum viš žįtttöku ķ umręšum. Jafnvel tengja umręšuna nįmsmati. Sumir létu bara ķ sér heyra svona ķ félagslegu spjalli en ašrir virkilega komu meš faglegar įbendingar og fyrirspurnir (Gunnhildur Óskarsdóttir 2000).

Sś tilgįta hefur komiš upp ķ umręšum  mešal kennara ķ KHĶ aš ein skżringin į žessu sé skortur į umręšuhefš ekki bara ķ ķslensku skólakerfi heldur ķ ķslensku samfélagi yfir höfuš. En žaš hefur žó reynst vel aš gera žaš sem fram kemur ķ sķšasta innlegginu hér aš ofan, aš skipuleggja umręšuna meš skżrum hętti žar sem hver žįtttakandi hefur įkvešiš hlutverk. Einnig er mikilvęgt aš ljóst sé aš žįtttaka ķ umręšu sé hluti af nįminu og žar af leišandi sé žaš lķka ešlilegur hluti af nįmsmati aš gefa fyrir framlag til umręšna. Sólveig Jakobsdóttir er sį kennari ķ KHĶ sem hefur hvaš mesta reynslu af aš skipuleggja umręšur į Netinu og hśn segir žetta:

 

Til aš nį góšum įrangri er lykilatriši aš gera kröfur um lįgmarksfjölda framlaga og hafa umręšužįtttöku hluta af heildareinkunn. Ķ ofangreindum įfanga giltu slķk framlög 25% af heildareinkunn. Gott er aš hafa įkvešiš umręšusniš t.d. lįta nemendur senda inn eitt til tvö upphafsframlög og eitt til tvö framlög sem višbrögš viš framlögum annarra eša lįta lķtinn hóp senda upphafs-/stżrandi framlög, stóran hóp senda „žįtttökuframlög“ og lķtinn hóp senda samantekt į umręšum (Sólveig Jakobsdóttir 2000d).

 

Żmis vandamįl fylgja oft samskipum viš nemendur ķ fjarnįmi ķ gegnum tölvur. Žegar ritmįliš er notaš til samskipta vantar bęši tón og lķkamstjįningu sem auka viš merkingu hins talaša oršs. Žetta getur valdiš misskilningi. Einkum eru nemendur viškvęmir fyrir gagnrżni eša svörun viš verkum sķnum og geta upplifaš gagnrżni sem mjög beinskeytta og óžęgilega žegar hśn berst žeim ķ formi texta į skjį įn svipbrigša eša tóns.

En į žaš er lķka bent aš samskipti geta oršiš persónulegri meš tölvusamskiptum en ella og dęmi eru um žaš ķ hįskólum žar sem stórum nįmshópum er kennt ķ formi fyrirlestra aš kennarar noti tölvusamskipti til aš gefa nemendum kost į persónulegum samskiptum. Žannig segir kennari ķ KHĶ:

 

Nemendur fengu einkavištöl og žjónustu umfram žaš sem gerist ķ  stašnįmi. (Žórunn Blöndal 2000).

  

En kennurum getur lķka oršiš vandi į höndum vegna of persónulegra samskipta viš nemendur. Ef tölvupóstsamskiptin sem notuš eru nįmsins vegna byggjast į einkaskeytum milli einstakra nemenda annars vegar og kennara hins vegar myndast oft žannig persónulegt samband milli nemanda og kennara aš žaš getur oršiš erfitt aš halda sig viš hlutverk kennarans sem faglegs rįšgjafa ķ tengslum viš nįmiš.

 

Af žessum sökum, en einnig til aš vinna kennara verši skilvirkari, ętti aš skipuleggja samskipti kennara og nemenda žannig aš žau fari fram į opnu svęši žar sem allir ķ nįmshópnum geti fylgst meš. Žį er ķ rauninni veriš aš lķkja eftir samskiptum ķ skólastofu žar sem allir heyra t.d. spurningu sem nemandi ber upp og svar kennarans. Sé notašur tölvupóstur ętti žvķ aš setja upp póstlista fyrir nįmshópinn žar sem samskiptin fara fram meš žessum hętti. Kennari svarar žį nemendum žannig aš ašrir nemendur geti fylgst meš og notiš góšs af svarinu. Persónuleg tölvupóstsamskipti ętti žį eingöngu aš nota ef um er aš ręša einkamįl sem nemandi og kennari žurfa aš ręša ķ trśnaši.

Ķ staš tölvupóstlista er nś ķ auknum męli notašur žróašri tölvubśnašur, svonefnd rįšstefnukerfi (conference systems) sem aušvelda stjórn og skipulagningu umręšna į Netinu.

 

Nś var allt efniš og umręšurnar į einum staš og mun einfaldara aš hafa yfirsżn yfir žaš sem kennarinn vildi og žaš sem ašrir nemendur voru aš gera (Gretar L. Marinósson 2000). 

Rįšstefnukerfi af žessu tagi eru vettvangur umręšna ķ tengslum viš nįmiš og yfirleitt er hęgt aš senda hvers kyns gögn inn į kerfiš sem višhengi, skjöl, myndir og hljóš. Žar getur veriš um aš ręša nįmsefni sem kennari vill senda nemendum eša verkefni nemenda sem žeir vilja leggja fyrir nįmshópinn.  Žessi bśnašur hefur yfirleitt texta-spjallrįs sem gefur möguleika į samskiptun į rauntķma. Oft er mögulegt aš sjį hverjir eru tengdir inn į tiltekna mįlstofu hverju sinni og hęgt aš „bjalla“ ķ žann sem mašur vill spjalla viš og senda honum smįskilaboš eša bišja hann aš hitta sig į spjallrįsinni. Žessi möguleiki hefur reynst vera mikilvęgur lišur ķ aš styrkja félagsleg samskipti og samkennd ķ nįmshópum.

 

Žegar um er aš ręša fjarnįm er mikilvęgt aš įtta sig į aš žaš er ekki bara naušsynlegt aš byggja upp nįmssamfélag heldur hafa nemendur ķ fjarnįmi ekki sķšur žörf fyrir félagslega samstöšu. Žrįtt fyrir aš tęknin gefi fólki ķ dreifšum byggšum tękifęri til nįms gegnum tölvur žį er ekki aušvelt aš stunda nįm einn og vķša er reyndin sś aš mikiš brottfall er śr fjarnįmi. Nżleg rannsókn viš Kennarahįskóla Ķslands stašfestir aš 32,7% nemenda ķ fjarnįmi ķ leikskólaskor į įrunum 1996–1999 hęttu nįmi (Jóhanna Einarsdóttir og Sif Einarsdóttir 2000:14).

 

Kennarar sem skipuleggja fjarnįm žurfa žvķ aš sjį til žess aš skapa vettvang fyrir félagsleg samskipti og hvetja nemendur til aš leggja rękt viš žau jafnframt žvķ sem žeir eru hvattir til aš leggja rękt viš nįmiš. Flestir žurfa nefnilega į félagslegum stušningi aš halda til aš nį įrangri ķ fjarnįmi.

 

Heimildir

Dillenbourg, Pierre. 1999. Introduction: What Do You Mean By “Collaborative Learning”? Collaborative Learning. Cognitive and Computational Approaches (ritstj. Pierre Dillenbourg), bls. 1-19.  Amsterdam og vķšar, Pergamon.
Dysthe, Olga. 1993. Det flerstemmige klasserommet. Skriving og samtale for å lęre. Oslo, Ad Notam Gyldendal.

Gretar L. Marinósson. 2000.  Learningspace ķ fjarkennslu. Reynsla kennara viš KHĶ af nżtingu upplżsingatękni ķ kennaramenntun, (ritstj. Sólveig Jakobsdóttir).   http://saturnus.khi.is/soljak/utreynslakhi/    [8.1.2001]. 

Gunnhildur Óskarsdóttir. 2000.  Learningspace ķ nįttśrufręši. Reynsla kennara viš KHĶ af nżtingu upplżsingatękni ķ kennaramenntun, (ritstj. Sólveig Jakobsdóttir).   http://saturnus.khi.is/soljak/utreynslakhi/    [10.12. 2000].

Heimir Pįlsson. 2000.  Byrjendabrek og žekkingarskortur. Reynsla kennara viš KHĶ af nżtingu upplżsingatękni ķ kennaramenntun, Sólveig Jakobsdóttir (ritstjóri).   http://saturnus.khi.is/soljak/utreynslakhi/    [12.12. 2000].

Jóhanna Einarsdóttir og Sif Einarsdóttir. 2000. Tengsl aldurs, starfreynslu og menntunar viš nįmsgengi nemenda ķ leikskólakennaranįmi . Reykjavķk, Kennarahįskóli  Ķslands.

Jón Jónasson. 1997. The Internet – the Educational Medium of Today. Educational Media International 34 (2):88-93.

Salomon, Gavriel. 1995.  What Does the Design of Effective CSCL Require and How Do We Study Its Effects? http://www.cica.indiana.edu/csc195/outlook/62_Salomon.html    [4.10.1999].

Salomon, Gavriel og David N. Perkins. 1998. Individual and Social Aspects of Learning. Review of Research in Education (23).

Sólveig Jakobsdóttir, (ritstjóri). 2000c. Tölvupp-bankavefurinn.   http://saturnus.khi.is/soljak/tolvuppbankar/    [12.12. 2000].

Sólveig Jakobsdóttir, (ritstjóri). 2000d. Reynsla kennara viš KHĶ af nżtingu upplżsingatękni ķ kennaramenntun.   http://saturnus.khi.is/soljak/utreynslakhi/    [12.12.2000].

Žórunn Blöndal. 2000.  Learningspace ķ mįlfręši. Reynsla kennara viš KHĶ af nżtingu upplżsingatękni ķ kennaramenntun,(ritstj. Sólveig Jakobsdóttir)  http://saturnus.khi.is/soljak/utreynslakhi/   [5.12. 2000].

Žurķšur Jóhannsdóttir. 2000. Vefur ķ bókmenntakennslu. Reynsla kennara viš KHĶ af nżtingu upplżsingatękni ķ kennaramenntun, (ritstj. Sólveig Jakobsdóttir).   http://saturnus.khi.is/soljak/utreynslakhi    [12.12.2000].

 

 

Vefur fyrir kennara KHĶ og ašra kennara  um nįm og kennslu į Netinu 
Įbyrgšarkona  og höfundarrétthafi žar sem žaš į viš er © Žurķšur Jóhannsdóttir, tjona@khi.is 
Sķšast breytt 12.02.2003

 Til baka Heim Upp Įfram