Bærinn Steinar 4, Hvoltunga er í
Austur-Eyjafjallahreppi í Rangárvallasýslu. Bærinn stendur undir
Steinafjalli en það er vestasta byggðafjallið og rís hæst í 810 m hæð.
Steinafjall er fallegt fjall með geysiháum, óslitnum hömrum, grónum
klettastöllum og nokkuð skriðrunnum brekkum. Þar er því engin hætta
á snjóflóðum. Það eru um 6-7 kílómetrar frá fjallinu til sjávarins,
þar sem er mjóst. Bærinn er á vinstri hönd ef keyrt er eftir
þjóðveginum frá Reykjavík, austur að Skógum. Nú er Hvoltunga fallegt
timburhús sem sést vel frá þjóðveginum. Þar býr núna Einar Þór
Einarsson, systursonur Ragnars Eyjólfssonar, viðmælanda míns. Bærinn
er því enn í ætt Ragnars.
Það var pabbi
Ragnars, Eyjólfur Halldórsson sem byggði torfbæinn Steina 4 árið
1903 á túni sem heitir Hvoltungur.
Kletturinn sem stendur fram úr
Steinafjalli fyrir ofan bæinn heitir Hvolhraun. Eftir að pabbi
Ragnars byggði bæinn var hann alltaf kallaður Eyjólfur frá Hvoltungu og
bærinn hans kallaður Hvoltunga. Það má því segja að sveitungar
Eyjólfs hafi nefnt bæinn þessu fallega nafni sem hefur haldist allt til
dagsins í dag. Lögformlegt heiti bæjarins er þó Steinar 4.
Eyjólfur Halldórsson var ættaður frá
Stóra-Núpi og alinn upp hjá séra Valdimar Briem frá því hann var unglingur
þar til hann var tvítugur. Eyjólfur var trésmiður eða snikkari eins og það var kallað. Hann lærði á Eyrarbakka hjá manni
sem var kallaður Jóhann snikkari. Það var verk séra Valdimars Briem
að koma Eyjólfi á smíðaverkstæði. Valdimar sá einnig til þess að
bætt væri við nám Eyjólfs því í þá tíma þurftu trésmiðir helst að vera smá
arkitektar líka. Eyjólfur var ekki síðri arkitekt en trésmiður því
hann sá algjörlega um alla hönnun og teikningar bæjanna sem hann byggði.
Hann lagði alltaf mikla alúð í teikningarnar.
Fyrsti bærinn sem Eyjólfur byggði og sá sem Ragnar lýsir í frásögn sinni
var rifinn árið 1922, þegar Ragnar var 12 ára gamall.
Eyjólfur tók sig til og reisti annan nútímalegri bæ
á árunum 1921-1922.
Sá bær var steyptur en með torfþaki. Í honum var allt úr tré og þá
var panillinn kominn til sögunnar og einnig lausu rúmin sem hægt var að
kippa fram, frá veggnum. Eyjólfur lagði mikla vinnu og alúð í
teikningarnar af bænum og varð Ragnar óþolinmóður að bíða eftir
raunverulega bænum. Hann botnaði ekkert í teikningunum.
Eyjólfur hafði fjósgluggann stóran alveg eins og hina gluggana á bænum.
Það varð allt að vera í stíl og eftir nýjustu tísku. Karlarnir í
sveitinni sögðu við hann að það væri nú óþarfi að vera með svona stóran
fjósglugga, en það bara varð að vera þannig , fannst Eyjófi. Þar kom
arkitektinn fram í honum. Það var mikil vinna að byggja bæinn en í
þá daga var samheldnin og samvinnan svo mikil að sögn Ragnars, að þegar einn maður þurfti á
einhverri vinnu að halda eða byggja kofa, þá komu allir og hjálpuðu honum.
Af því var það léttara að koma hinu og þessu upp. Þetta var
fallegur bær sem kom víða í almanökum og tímaritum. Fólk sem átti
leið hjá á þjóðveginum kom oft upp í brekkuna og tók myndir af bænum.