Saga bæjarins


Aðalsíða Inngangur Vefari Viðmælandi Frásögn Ragnars Myndir Saga bæjarins

 

Bærinn Steinar 4, Hvoltunga er í Austur-Eyjafjallahreppi í Rangárvallasýslu.  Bærinn stendur undir Steinafjalli en það er vestasta byggðafjallið og rís hæst í 810 m hæð.  Steinafjall er fallegt fjall með geysiháum, óslitnum hömrum, grónum klettastöllum og nokkuð skriðrunnum brekkum.  Þar er því engin hætta á snjóflóðum.  Það eru um 6-7 kílómetrar frá fjallinu til sjávarins, þar sem er mjóst.  Bærinn er á vinstri hönd ef keyrt er eftir þjóðveginum frá Reykjavík, austur að Skógum.  Nú er Hvoltunga fallegt timburhús sem sést vel frá þjóðveginum.  Þar býr núna Einar Þór Einarsson, systursonur Ragnars Eyjólfssonar, viðmælanda míns.  Bærinn er því enn í ætt Ragnars.

Það var pabbi Ragnars,  Eyjólfur Halldórsson sem byggði torfbæinn Steina 4 árið 1903 á túni sem heitir Hvoltungur.  Kletturinn sem stendur fram úr Steinafjalli fyrir ofan bæinn heitir Hvolhraun.  Eftir að pabbi Ragnars byggði bæinn var hann alltaf kallaður Eyjólfur frá Hvoltungu og bærinn hans kallaður Hvoltunga.  Það má því segja að sveitungar Eyjólfs hafi nefnt bæinn þessu fallega nafni sem hefur haldist allt til dagsins í dag.  Lögformlegt heiti bæjarins er þó Steinar 4.

Eyjólfur Halldórsson var ættaður frá Stóra-Núpi og alinn upp hjá séra Valdimar Briem frá því hann var unglingur þar til hann var tvítugur.  Eyjólfur var trésmiður eða snikkari eins og það var kallað.  Hann lærði á Eyrarbakka hjá manni sem var kallaður Jóhann snikkari.  Það var verk séra Valdimars Briem að koma Eyjólfi á smíðaverkstæði.  Valdimar sá einnig til þess að bætt væri við nám Eyjólfs því í þá tíma þurftu trésmiðir helst að vera smá arkitektar líka.  Eyjólfur var ekki síðri arkitekt en trésmiður því hann sá algjörlega um alla hönnun og teikningar bæjanna sem hann byggði.  Hann lagði alltaf mikla alúð í teikningarnar.

Fyrsti bærinn sem Eyjólfur byggði og sá sem Ragnar lýsir í frásögn sinni var rifinn árið 1922, þegar Ragnar var 12 ára gamall.

Eyjólfur tók sig til og reisti annan nútímalegri bæ á árunum 1921-1922.  Sá bær var steyptur en með torfþaki.  Í honum var allt úr tré og þá var panillinn kominn til sögunnar og einnig lausu rúmin sem hægt var að kippa fram, frá veggnum.  Eyjólfur lagði mikla vinnu og alúð í teikningarnar af bænum og varð Ragnar óþolinmóður að bíða eftir raunverulega bænum.  Hann botnaði ekkert í teikningunum.  Eyjólfur hafði fjósgluggann stóran alveg eins og hina gluggana á bænum.  Það varð allt að vera í stíl og eftir nýjustu tísku.  Karlarnir í sveitinni sögðu við hann að það væri nú óþarfi að vera með svona stóran fjósglugga, en það bara varð að vera þannig , fannst Eyjófi.  Þar kom arkitektinn fram í honum.  Það var mikil vinna að byggja bæinn en í þá daga var samheldnin og samvinnan svo mikil að sögn Ragnars, að þegar einn maður þurfti á einhverri vinnu að halda eða byggja kofa, þá komu allir og hjálpuðu honum.  Af því var það léttara að koma hinu og þessu upp.   Þetta var fallegur bær sem kom víða í almanökum og tímaritum.  Fólk sem átti leið hjá á þjóðveginum kom oft upp í brekkuna og tók myndir af bænum. 

 

Efst á síðu

©2002 Heiðrún Gunnarsdóttir