Fyrsti maí - Salvör Gissurardóttir

1. maí

Salvör Gissurardóttir tók saman

Saga dagsins

1. maí - alþjóðlegur dagur verkalýðshreyfingarinnar
Fyrsti maí var einn að vorhátíðardögum í Evrópu í heiðnum sið. Svo varð dagurinn kristin hátíð og ennþá seinna hátíðisdagur verkalýðshreyfingarinnar. Meðal katólskra var 1. maí helgaður postulunum Filippusi og Jakobi yngra, og síðar heilagri Valborgu. Fyrsti maí hefur verið alþjóðlegur dagur verkalýðshreyfingarinnar frá 1889 en fyrsta kröfuganga á Íslandi var farin árið 1923. ún hófst klukkan hálftvö við Báruhúsið, þar sem nú stendur Ráðhús Reykjavíkur, en gengið var um nokkrar miðbæjargötur að horni Ingólfsstrætis og Hverfisgötu.
Heimild: Saga daganna eftir Árna Björnsson, 1996 og Mbl. 28. apríl, 1996

Fyrsta maí hátíðarhöldin spruttu upp úr baráttu verkafólks í Bandaríkjunum fyrir átta stunda vinnudegi. Það var 1. maí 1886 sem verkalýðsfélögin kröfðust átta stunda vinnudags. Svo var það árið 18889 á 100 ára afmæli frönsku byltingarinnar að 400 fulltrúar á alþjóðlegri marxistaráðstefnu ákváðu að fyrsta maí árið 1890 skyldi fara í göngu sem lið í baráttunni fyrir átta stunda vinnuviku. Þanndag voru kröfugöngur í flestum löndum Evrópu, í USA og Chile, Perú og Kúbu. Þetta varð svo að árlegum viðburði.

Myndir frá 1. maí

Fyrsti maí 2004 (stuttmynd)
Fyrsti maí 2004 (myndir Bjarni Ólafsson)

Fyrsti maí 2003 í Reykjavík

Fyrsti maí 2002 í Reykjavík

Fyrsti maí 2001 í Reykjavík

Fyrsti mái 2000 í Reykjavík

Söngvar (textar og lag)

nallinn á frönsku (mp3 skrá, 3 mb)

nallinn spilaður (midi skrá, 19 k)

Nallinn (Internationalinn ) er upprunninn frá Frakklandi en er til á mjög mörgum tungumálum. Hann var þjóðsöngur Sovétríkjanna frá 1917 till 1944. Hér er vefsíða um nallann.

Internationalinn :
alþjóðasöngur verkalýðsins

Fram, þjáðir menn íþúsund löndum
sem þekkið skortsins glímutök !
Nú bárur frelsis brotna á ströndum
boða kúgun ragnarök
Fúnar stoðir burtu vér brjótum
Bræður! Fylkjum liði ídag !
Vér bárum fjötra, en brátt nú hljótum
að byggja réttlátt þjóðfélag

Þó að framtíð sé falin,
grípum geirinn i hönd !
Því Internationalinn
mun tengja strönd við strönd

Á hæðum vér ei finnum frelsi,
hjá furstum eða goðaþjóð;
nei, sameinaðir sundrum helsi
og sigrum, því ei skortir móð.
Alls hins stolna aftur vér krefjumst,
ánauð þolir hugur vor trautt,
og sjálfir brátt vér handa hefjumst
og hömrum meðan járn er rautt

Vér erum lagabrögðum beittir
og byrðar vorar þyngdar meir,
en auðmenn ganga gulli skreyttir
og góssi saman raka þeir.
Nú er tími til dirfsku og dáða.
Vér dugum, - þiggjum ekki af náð,
Látum bræður því réttlætið ráða,
svo ríkislög vor verði skráð

Till sigurs, eining öreiganna
með alþýðunnar stolta nafn
Þín jörð er óðal allra manna,
en ekki fyrir gamm né hrafn !
Þeirra kyn skóp þér örbrigð og ótta
en er þeir skuggar hverfa úr sýn
einn vordag snemma á feigðarflötta
mun fegurð lífsins verða þín

Sókn til frelsis er falin
vorri fylkingu í dag
unz Internationalinn
er allra bræðrarlag

Höf.: Eugén Pottier
þýð.: Sveinbjörn Sigurjónsson

Maístjarnan

Ó, hve létt er þitt skóhljóð.
Ó, hve lengi ég beið þín.
Það er vorhret á glugga,
napur vindur sem hvín.
En ég veit eina stjörnu
eina stjörnu sem skín
og nú loks ertu kominn,
þú ert kominn til mín.

Það eru erfiðir tímar.
það er atvinnuþref.
Ég hef ekkert að bjóða
Ekki ögn sem ég gef,
nema von mína og líf mitt
hvort ég vaki eða sef,
þetta eitt sem þú gafst mér.
Það er allt sem ég hef.

En í kvöld lýkur vetri
sérhvers vinnandi manns,
og á morgun skín maísól.
Það er maísólin hans.
Það er maísólin okkar,
okkar einingarbands.
Fyrir þér ber ég fána
þessa framtíðarlands

Halldór Laxness

Rauður 1. maí hjá Sósilistafélaginu (auglýsingar)
Kröfuganga Verkl eftir Jón Engilberts frá 1934

Hallgrímur Helgason hitti bara fólk sem hann þekkir

Nornaþing er í Harz fjöllum á Valborgarmessunótt
Á tindinum Brockenberg er mesta fjörið.
Þýska skáldið Goethe (1749-1932) var hrifin af þeim tindi. Í hinni frægu Faust er sena með nornunum þar en Faust hefur selt sálu sína Mephistopheles sem flytur hann á fund nornanna á Valborgarmessunótt.