Vefur Baldurs Sigurðssonar

Matsatriðabankinn
fyrst birtur 2005, síðast uppfærður í október 2009

Þakka þér fyrir auðsýndan áhuga á matsatriðabankanum. Áður en lengra er haldið bið ég þig að lesa eftirfarandi lýsingu, leiðbeiningar og skilmála um notkun.

Markmið

Markmiðið með bankanum er að hver kennari geti með lítilli fyrirhöfn búið sér til sérstakt blað, svokallað matsblað, til að meta hvert verkefni á fljótlegan hátt.  Í matinu felst jafnframt leiðbeinandi umsögn til nemandans og rökstuðningur fyrir einkunn.

Hver kennari kemur sér smám saman upp banka með skilgreindum matsatriðum sem henta hans eigin kennslu og verkefnum. Hagur kennarasamfélagsins er fólginn í því að matsatriði frá ólíkum kennurum safnist saman í banka sem getur orðið öllum til gagns.

Lýsing

Sundurliðun mats í atriði

Matsatriðabankinn byggist á þeirri hugmynd að sundurliða frammistöðu í einstökum verkefnum í nokkur afmörkuð matsatriði. Ef verkefnið í heild gefur 100 stig er til að mynda unnt að skipta matinu í 10 matsatriði, sem hvert gefur 10 stig.

Ekki er nauðsynlegt að vægi allra matsatriða sé hið sama, en heppilegt er að það sé svipað. Það er til að mynda óheppilegt að eitt atriði gildi 40/100 stig en önnur atriði 10/100. Samkvæmt hugmyndafræði matsatriðabankans ber að skipta svo mikilvægu atriði í tvö eða fleiri atriði svo unnt sé að gefa nákvæmari umsögn á matsblaðinu og um leið betri leiðbeingar til nemandans.

Kennari skilgreinir hvert matsatriði í tvennu lagi:

• Skilgreining á fullkominni frammistöðu í því tiltekna atriði eins og kennari getur framast ætlast til. Slík frammistaða gefur fullt hús stiga fyrir það atriði.
• Skilgreining á lágmarksframmistöðu í því tiltekna atriði miðað við aldur, reynslu og fyrra nám nemandans. Slík frammistaða gefur ekkert stig fyrir það atriði.

Skilgreining á lágmarksframmistöðu er meginvandinn í þessu samhengi, þ.e. að skilgreina hvar skuli setja 0-punktinn. Hér er lagt til að frammistaða gefi ekki stig ef hún er ekkert umfram það sem hver meðalnemandi í skólanum gæti gert án sérstaks undirbúnings, vinnu, alúðar eða þekkingar á viðfangsefninu. Það táknar að meðalgóð frammistaða í tilteknu matsatriði á mælikvarða grunnskóla eða framhaldsskóla gefur ekki endilega nein stig í verkefni á háskólastigi.

Vandi við að skilgreina lágmarksframmistöðu er ekki síst sá að kennarar eru vanir að líta á lélega frammistöðu nemanda sem skort á frammistöðu. Í matsatriðabankanum er kappkostað að reyna að lýsa lágmarksframmistöðu sem ákveðinni tegund frammistöðu. Til dæmis um hvernig lýsa má mismundandi færni, án þess að tala um „skort á færni“ má taka evrópska tungumálapassann, sjá  http://www.europass.is/page/Tungumalavegabrefid.

Matskvarði á hvert atriði

Skipta má matskvarðanum í eins mörg stig og hentar hverju sinni. Við skulum byrja á að nota fimm stig:
A‑Á‑B‑D‑Ð.

Við hvorn enda kvarðans eru skilgreiningar á frammistöðu í viðkomandi atriði þar sem A gefur fullt hús stiga en Ð gefur ekkert stig. Miðað við fimm stiga kvarða táknar einkunnin B að frammistaða ber jafnan keim af hámarks- og lágmarksframmistöðu og gefur helming stiga.

Reynd hafa verið ýmis tilbrigði við þessa reiknireglu. Heppilegur kvarði fer meðal annars eftir því hve mörg stig eru gefin fyrir hvert atriði. Fimm stiga kvarði er til dæmis óheppilegur ef gefin eru tíu stig fyrir atriðið. Þá gefur bókstafurinn D 2,5 stig en Á gefur 7,5 stig. Mörgum finnst óþægilegt að reikna með aukastöfum og þá þykir þægilegra að nota kvarða í sex liðum: A-Á-B-D-Ð-E, sem samsvarar tölunum 10-8-6-4-2-0.

Matsatriðin í bankanum eins og hann er nú eru safn atriða sem nokkrir kennarar hafa notað við að meta ýmis verkefni á allmörgum námskeiðum. Matsatriðin eru flokkuð með svipuðum hætti og stungið er upp á við mat á lokaverkefnum á Menntavísindasviði Háskólans, sjá heimasíðu lokaverkefna.

Leiðbeiningar

Matsatriðabankinn, sem og einstök matsblöð, er unninn í venjulegri ritvinnslu (word). Hér á síðunni eru vistuð þrjú skjöl:

1. Atriðamat2005.banki. Hér eru skyld matsatriði flokkuð saman. Kennari getur valið matsatriði af sama sviði og valið úr mismunandi afbrigðum mats á sömu eða svipuðum matsatriðum. Dæmi: Stundum er þörf á að meta málfar, stafsetningu og frágang í þrennu lagi, en stundum kýs kennari að meta öll frágangsatriði í einu lagi. Í bankanum er völ á mismunandi leiðum til að meta þessi frágangsatriði.

Þegar notendur skoða bankann og velja úr honum er rétt er að benda sérstaklega á að nota yfirsýn (View>Outline), og velja þar tvö til þrjú fyrstu stig fyrirsagna í miðjuglugganum á tækjaslánni sem þá birtist (Show level 3). Til að fara aftur í venjulega sýn skal velja View>Normal.

2. Atriðamat2005.verkefni. Safn þeirra matsblaða sem gerð hafa verið úr bankanum. Þetta safn geta kennarar notað eins og þeim hentar, breytt og lagað að eigin þörfum. Mikilvægt er að ef búið er til nýtt matsatriði eða gömlu atriði breytt þarf að setja afrit af hinu nýja atriði í matsatriðabankann.
3. Nýtt matsblað. Skjal sem hefur að geyma allar skilgreiningar á útliti og formi matsblaðs. Skjalið er vistað sem eyðublaðsform (template). Í hvert sinn sem kennari býr til nýtt matsblað opnar hann þetta skjal. Auðir reitir eru fyrir ný matsatriði en sækja má áður skilgreind atriði í bankann og setja hér inn. Notandi verður að vista skjalið undir nýju heiti í skjalasafni sínu. Þá verður skjalið „Nýtt matsblað“ ævinlega jafn nýtt og ósnert næst þegar notandi þarf á því að halda.

Nánari leiðbeiningar um notkun eyðublaðsforma má finna í Word-hjálpinni með því að slá inn „Template“.

Allar skilgreiningar á nýjum matsatriðum, eða nýjar skilgreiningar á gömlum atriðum þurfa að fara inn í bankann. Til þess taka atriði úr bankanum á ný matsblöð eða leggja ný matsatriði inn í bankann eru notaðar tvær einfaldar skipanir: Afrita og líma (copy og paste).

Í hvert sinn sem skilgreina þarf mat á nýju verkefni getur kennari sótt í bankann þau matsatriði sem hann þarf á að halda og búið sér til nýtt matsblað. Hvert matsblað ætti ekki að vera nema ein síða að hámarki. Matsatriði mega því ekki vera of mörg hverju sinni. Kennari kemur sér smám saman upp sínum eigin banka allra þeirra matsatriða sem hann notar eða hefur notað á einstökum matsblöðum.

Skilmálar

Matsatriðabankinn er hér lagður fram til afnota fyrir kennara og nemendur á öllum skólastigum. Til þess að unnt sé að þróa bankann öllum til hagsbóta er æskilegt að notendur hans leggi inn reynslu sína í samræmi við úttekt.

• Um leið þið sækið gögn skuluð þið tilkynna það í tölvupósti á netfangið balsi@hi.is. Vinsamlegast skrifið „Matsatriðabanki“ í efnislínu.
• Ef notandi skilgreinir ný matsatriði eða endurbætir gamlar skilgreiningar óska ég eftir að fá eintak af öllum nýjum matsblöðum sem búin eru til með þeim hætti
• Síðar, þegar árangur er kominn í ljós, er gaman að fá stutta lýsingu ykkar á því hvernig til tókst.

Nýjar skilgreiningar sem berast verða lagðar inn í bankann og þannig verður bankinn smám saman stærri og nytsamlegri þeim sem síðar leita til hans.

Atriðamat 2005 banki                          Atriðamat 2005 verkefni                      Nýtt atriðamat

Baldur Sigurðsson - síðast uppfært: 28.10.2009     Heimsóknir frá janúar 2007: